Iedereen kent ze wel, die gouden regels wanneer je het glas heft met vrienden: eerst proosten, geen glazen kruisen, recht in de ogen kijken… Maar waar komen die eigenzinnige tradities eigenlijk vandaan? Dit artikel neemt je mee op een bruisende reis door de tijd naar de middeleeuwen, op zoek naar het antwoord op de vraag: waarom kijk je elkaar eigenlijk aan bij het proosten, in plaats van bijvoorbeeld met een ongemakkelijke blik in de soep?
Hoe proosten ontstaan is — en waarom zo veel regels?
Laten we bij het begin beginnen: het woord “proosten” heeft een interessante herkomst. Het is namelijk afgeleid van het Duitse “trinken”, dat simpelweg “drinken” betekent. Tegenwoordig bedoelen we met proosten vooral het tegen elkaar tikken van glazen om iemand gezondheid toe te wensen — maar de historie is rijker dan je zou denken!
Waarom iedereen zweert bij deze onweerstaanbare snelle crêpes-recept!
Dit is waarom je beter geen ontbijt-buffet eet in hotels, volgens experts op het gebied van voedselveiligheid
- Proosten = glazen tegen elkaar slaan, samen drinken op iemands welzijn
- Oorsprong: Duits “trinken” (drinken)
Maar waarom moet dit altijd met dat plechtige oogcontact? Dat heeft een spannende, en misschien zelfs ietwat giftige, geschiedenis…
Het middeleeuwse gevaar van vergiftiging
In de middeleeuwen werd een avondje drinken behoorlijk spannend gehouden door een stijgende trend in vergiftigingen. Ja, je leest het goed: het risico dat je glas stiekem was verrijkt met een minder vrolijk ingrediënt, was groot. Proosten deed men toen zo luidruchtig dat de inhoud van het ene glas bij het andere kon overlopen. Het idee? Als er ergens gif in zat, raakte het snel verdeeld over alle glazen. Zo ontmoedigde je mogelijke gifmengers, want niemand wist zeker welk glas straks fataal was!
- Door stevig te proosten mengde mogelijk gif zich over de glazen
- Oogcontact verzekerde iedereen van de goede bedoelingen – met een oplettend blik op elk glas
- Deze traditie leeft nog voort, vooral in Frankrijk
Dus, die intense blik bij het proosten is niet gewoon een onhandige sociale gewoonte. Het is een middeleeuwse veiligheidsmaatregel, in een modern jasje!
Van armeluisgerecht tot culinaire sensatie: waarom kig-ha-farz nu zo geliefd is
Officieel: dit zijn de sporten waarmee je de meeste calorieën verbrandt – ontdek welke verrassend hoog scoren
Rondje bijgeloof: logische en minder logische proostregels
Naast deze serieuze reden zijn er heel wat vrolijke (of minder vrolijke) gebruiken rond het proosten. Een kleine greep uit de verzameling merkwaardige proostetiquettes:
- Met water proosten? Niet doen! In Spanje denkt men dat je dan zeven jaar geen seks krijgt (of zeven jaar slechte seks). Een gewaagde gok dus…
- Nooit glazen kruisen! Deze regel komt uit de middeleeuwen toen men dacht dat het maken van een kruis — per ongeluk! — ongeluk en boze geesten aantrok. In Tsjechië geldt zelfs: zeven jaar abstinentie of slechte seks als je het wel doet. Daar sla je toch een kruisje voor…
Toch zijn er ook positieve tradities. Proosten doet men vaak met een kreet als “Santé!” (gezondheid!). In de middeleeuwen geloofde men namelijk dat alcohol goed was voor de gezondheid. Men dacht dat het je deed braken: een soort zuivering van binnenuit, gevolgd door een diepe, herstellende slaap – ideaal voor soldaten of arbeiders.
Van toast tot sabrage: de fijne kneepjes van het feestvieren
Als het tijd was om iemand te eren, meestal een vrouw, doopte men in Frankrijk in de middeleeuwen een geroosterde sneetje brood in wijn. Dit noemde men “tosten” naar het Oude Frans “toste”, oftewel dat krokant stukje brood. Vandaar de Franse uitdrukking om een “toast uit te brengen”; soms letterlijk, soms met een feestelijke toespraak.
En dan zijn er nog de termen rond champagne waarmee menigeen de kluts kwijtraakt: wat is het verschil tussen “Champagne sabreren” en “Champagne sableren”?
- Sabreren: De fles mousserende wijn openmaken met een sabel (of iets anders scherp en fotogenieks). Iedereen heeft wel eens een video gezien van zo’n elegante, spectaculaire actie.
- Sableren: Deze term stamt uit de 17e eeuw en betekende oorspronkelijk een glas wijn in één teug leegdrinken. Later groeide de betekenis uit tot gewoon samen het glas heffen op een feestelijke gelegenheid met champagne.
Conclusie: De volgende keer dat je bij het proosten iemand indringend aankijkt, weet je: het is geen ongemakkelijke traditie, maar een eeuwenoude verzekering tegen vergiftiging én een verbond tegen slecht karma en eeuwige droogte. Geniet en hef het glas verantwoord (zonder te morsen) – op je gezondheid!
