Twijfels over die zielige aardappel met sprieten in je groentelade? Geen paniek! Vergiftiging door solanine, een stofje dat klinkt alsof je het alleen op een laboratoriumproef tegenkomt, is zeldzaam. Zelfs wie het record “patatten eten” verslag moet zich meestal geen zorgen maken.
Wat zit er in die aardappel?
Solanine is een glyco-alkaloïde (GA), grotendeels te vinden in de bloemen, bladeren, uitlopers (die sprieten dus) en de schil van de aardappel. In veel mindere mate zit het in de knol zelf. Maar let op: bepaalde genetische factoren, hoe je de aardappelen bewaart, licht en zelfs kneuzingen tijdens het oogsten kunnen het gehalte flink verhogen. Heeft een aardappel een uitgesproken bittere smaak, of voel je een branderig gevoel in je mond? Dan kan dat een teken zijn van een hoge concentratie glyco-alkaloïde – al proef je het meestal niet eens.
Deze solanine is overigens geen exclusief aardappelprobleem. Het is een natuurlijke stof die voorkomt in allerlei groenten van de nachtschadefamilie, zoals tomaten en aubergines.
Waarom iedereen zweert bij deze onweerstaanbare snelle crêpes-recept!
Dit is waarom je beter geen ontbijt-buffet eet in hotels, volgens experts op het gebied van voedselveiligheid
Wanneer wordt de aardappel gevaarlijk?
De kans dat je een solaninevergiftiging oploopt, is gelukkig miniem. Maar zoals bij alles geldt: overdaad schaadt. In 1979 berichtte The United States National Library of Medicine over 78 gevallen van vergiftiging bij Engelse scholieren na de lunch. Zeventien jongens moesten zelfs in het ziekenhuis worden opgenomen. Onderzoeken bevestigden dat het inderdaad om een vergiftiging met solanine ging, met gastro-intestinale, neurologische en huidverschijnselen.
Wanneer wordt het dan echt gevaarlijk? Tussen de 3 en 6 milligram solanine per kilogram lichaamsgewicht kan dodelijk zijn. Maar geen paniek: door het lage gehalte aan glyco-alkaloïde in aardappelen moet je er letterlijk kilo’s van eten tijdens één maaltijd om levensgevaar te lopen. Dat ga je dus niet snel per ongeluk doen (tenzij je je als menselijke frietpan had opgegeven voor een eetwedstrijd).
Hoe herken je een vergiftiging?
De symptomen van solaninevergiftiging verschijnen meestal binnen 7 tot 14 uur na het eten en kunnen bestaan uit:
Van armeluisgerecht tot culinaire sensatie: waarom kig-ha-farz nu zo geliefd is
Officieel: dit zijn de sporten waarmee je de meeste calorieën verbrandt – ontdek welke verrassend hoog scoren
- Misselijkheid en overgeven
- Hoofdpijn
- Diarree
- Brandend en bitter gevoel in mond of keel
- Erge transpiratie
- Koorts
- Flauwvallen, bewustzijnsverlies of ademhalingsproblemen
- In sommige gevallen: hallucinaties, agitatie en een dronken gevoel
Deze symptomen zijn te wijten aan de remmende werking van solanine op het enzym acetylcholinesterase en de toxische invloed op celmembranen, wat de opname in de darmen verstoort.
Wat kun je eraan doen? En hoe kun je het voorkomen?
Een vergiftiging door solanine wordt vooral symptomatisch behandeld:
- Antispasmodica tegen buikkrampen
- Antiemetica tegen het braken
- Pijnstillers voor buikpijn
Eigenlijk komt het neer op uitzieken en de symptomen bestrijden.
Voorkomen is beter dan genezen! Hier enkele eenvoudige adviezen:
- Schil aardappelen goed. De schil en uitlopers bevatten de meeste solanine.
- Koken helpt helaas nauwelijks: solanine verdwijnt pas boven 243 °C, een temperatuur die je thuis niet haalt.
- Bewaar je aardappels droog, op een donkere plek en bij voorkeur in een stoffen zak – de aarde die eraan blijft hangen, zorgt ook nog eens voor een langere houdbaarheid.
- Was aardappelen pas vlak voor gebruik, niet voordat je ze opbergt.
En wat als je aardappel wat slapjes is? Geen reden tot paniek: zachte aardappelen vormen geen risico voor de gezondheid, al is hun voedingswaarde wel minder.
Sidenote voor tomaten- en aubergineliefhebbers: ook deze groenten bevatten solanine, maar bij volledige rijpheid daalt het gehalte vanzelf. Een groene tomaat eten is dus niet meteen een ramp, behalve als je besluit om er een paar kilo van naar binnen te werken. Dus: heb een beetje geduld voor je het beste van de natuur wilt proeven!
Conclusie: De doorsnee aardappeleter hoeft zich geen zorgen te maken. Let simpelweg op de kleur, het uiterlijk en schil je aardappelen goed. Want zoals vaak geldt: alles met mate – zelfs patat!
